Nederlands (Dutch)
Deutsch (German)
English (English)
Čeština (Czech)
Italiano (Italian)
Hrvatski (Croatian)
Română (Romanian)
български език (Bulgarian)
Magyar (Hungarian)
Español (Spanish)
Français (French)
Polski (Polish)
Slovenčina (Slovak)
- De resultaten van de Dunedin-studie tonen een daling van het IQ bij matige en zware cannabisgebruikers
- De resultaten kunnen op verschillende manieren worden geïnterpreteerd
- De IQ-daling wordt niet noodzakelijkerwijs veroorzaakt door medicinale cannabis
Of regelmatig cannabisgebruik het IQ-niveau verlaagt of niet, is een kwestie van een verhit debat dat al jaren wordt gevoerd. Politici, ouders, wetenschappers en natuurlijk de media nemen allemaal met veel passie (en empathie) deel aan dit debat.
De laatste tijd zijn er in verschillende media nogal tegenstrijdige meningen te zien: zo publiceerde de Amerikaanse zender Fox News in 2013 zonder aarzelen een artikel met de kop "Ja, marihuana verlaagt het IQ, studies bewijzen het". Een jaar later hebben we de bekende Washington Post met de kop "Nee, marihuanagebruik verlaagt je IQ niet".
Wie heeft er dan gelijk?
"JA, cannabis verlaagt je IQ"
De overgrote meerderheid van de rapporten die beweren dat cannabis het IQ verlaagt, putten uit een enkel en zeer invloedrijk onderzoek: de zogenaamde Dunedin-studie, onder leiding van Madeline Meier. Het is vermeldenswaard dat deze studie tot op de dag van vandaag een van de meest kwalitatieve onderzoeken naar cannabisgebruik is. Veel andere onderzoeken van dit type zijn retrospectief, terwijl de Dunedin-studie een zogenaamde prospectieve cohortstudie is.
Bij retrospectieve studies is de status van de proefpersonen vanaf het begin bekend en proberen wetenschappers hun verleden te onderzoeken om te bepalen wat tot die status heeft kunnen leiden. Prospectieve studies daarentegen volgen de proefpersonen in de loop van de tijd en proberen de verwachte gevolgen van een bepaald gedrag te identificeren, rekening houdend met mogelijke variabele factoren die die gevolgen theoretisch zouden kunnen beïnvloeden.
In de Dunedin-studie werden in totaal 1037 personen gevolgd, geboren tussen 1972 en 1973 in Dunedin, Nieuw-Zeeland. Alle personen werden gevolgd van hun geboorte tot hun 38e jaar. Deze studie heeft, net als alle andere, haar beperkingen. In tegenstelling tot veel andere onderzoeken noemden de wetenschappers van deze studie echter eerlijk de beperkingen waarvan ze zich bewust waren.
De resultaten van de Dunedin-studie konden door veel factoren worden beïnvloed, maar de wetenschappers hielden bijvoorbeeld rekening met de volgende:
- Acute of resterende intoxicatie door cannabis tijdens de interviews
- Tabaksverslaving
- Verslaving aan harddrugs (bijv. heroïne, cocaïne, amfetaminen)
- Alcoholverslaving
- Schizofrenie
Er zijn echter ook andere factoren die de resultaten mogelijk hebben kunnen beïnvloeden. We kunnen ons bijvoorbeeld afvragen: is het mogelijk dat mensen die op jonge leeftijd cannabis gaan gebruiken bepaalde karaktertrekken delen die in verband kunnen worden gebracht met een IQ-daling? Tegenwoordig weten we ook dat factoren zoals industriële vervuiling, eetgewoonten, stress, traumatische ervaringen en vele andere bijdragen aan de IQ-daling (en deze factoren kunnen ook de ontwikkeling van verslavingen beïnvloeden).
Toch is het simpelweg onpraktisch om absoluut alle mogelijke variabelen te controleren. In de Dunedin-studie deden de wetenschappers alles wat van een kwalitatief onderzoek wordt verwacht: ze probeerden zoveel mogelijk variabelen te controleren en noemden tegelijkertijd eerlijk alle beperkingen.
Uiteindelijk onderzochten de auteurs van de studie 6 hoofd hypothesen:
- Afname van cognitieve functies: Persistente en langdurige cannabisgebruikers vertoonden een meer opvallende afname van cognitieve prestaties van kindertijd tot adolescentie, vergeleken met mensen die geen cannabis gebruiken.
- Specificiteit: Zijn de verstoringen van het cognitieve systeem beperkt tot een specifiek cognitief gebied of domein, of strekken ze zich uit over meerdere cognitieve gebieden?
- Onderwijs: Sommige andere onderzoeken suggereren dat hoe hoger het bereikte opleidingsniveau, hoe hoger de resulterende intelligentie van mensen. Zou de afname van cognitieve prestaties bij cannabisgebruikers kunnen komen door vroegtijdig schoolverlaten en het zoeken van andere interesses?
- Dagelijkse cognitieve functies: Raakt de aantasting van neuropsychologische functies door cannabis verweven met het oplossen van alledaagse problemen? De wetenschappers van deze studie gaan ervan uit dat dit het geval is.
- Invloed op de ontwikkeling: Cannabis werkt giftiger op het zich ontwikkelende brein dan op het reeds ontwikkelde brein, waardoor adolescenten bijzonder gevoelig zijn voor de negatieve effecten van cannabisgebruik.
- Herstelhypothese: De wetenschappers gaan er hier van uit dat bij voormalige regelmatige gebruikers de schade aan neuropsychologische functies kan worden teruggedraaid als ze stoppen met het gebruik van cannabis.
Wat zijn dan de resultaten?
- Vroeg beginnen met cannabisgebruik heeft een negatieve impact op cognitieve functies en het IQ op volwassen leeftijd, en hoe groter de omvang van het cannabisgebruik, hoe slechter de resulterende impacts zijn
- Bij personen die wachtten tot ze volwassen waren om met cannabis te beginnen, werd geen negatieve impact op cognitieve functies of de IQ-waarde gevonden
Hoe verging het de onthouders in vergelijking met de gebruikers?
Hier begint de hele kwestie ingewikkeld te worden.
Onthouders: 242 van de 1037 studiedeelnemers meldden dat ze nog nooit in hun leven cannabis hadden gebruikt. Bij deze proefpersonen werd een lichte IQ-stijging gemeten, gemiddeld van 99.84 naar 100.64.
Incidentele gebruikers: 479 van de deelnemers meldden dat ze af en toe cannabis gebruikten, maar nooit verslavingsproblemen hadden. Bij deze proefpersonen werd een lichte IQ-daling gemeten, gemiddeld van 102.32 naar 101.25, dus één punt.
Problematische gebruikers: Bij 38 studiedeelnemers werd een "cannabisgebruiksstoornis" vastgesteld bij ten minste drie van de vijf evaluaties die werden uitgevoerd op de leeftijden van 18, 21, 26, 32 en 38 jaar. De IQ-daling bij deze gebruikers was veel drastischer: gemiddeld daalde het IQ van 99.68 naar 93.93, dus 6 hele punten.
Let op een bijzonder interessant feit. De studiedeelnemers die incidenteel en niet-problematisch cannabisgebruik toegaven, hadden gemiddeld een 2.5 punten hoger IQ dan de onthouders. Als we de latere gegevens van beide groepen op 38-jarige leeftijd bekijken, zien we dat de lichte IQ-stijging bij onthouders en de lichte daling bij incidentele gebruikers de IQ-waarde van beide groepen bijna gelijk maken: de incidentele gebruikers hebben nog steeds een voordeel van 0.61 punten op de onthouders.
In dit geval krijgen we eerder de kop "Studies bewijzen: mensen die geen cannabis gebruiken zijn minder intelligent dan degenen die het wel gebruiken".
"NEE, cannabis verlaagt het IQ niet."
Ondanks de vele kritiek was de Dunedin-studie zeer goed opgezet en de auteurs deden eerlijk hun best om veel potentiële factoren mee te nemen die de uitkomst van het onderzoek op de een of andere manier hadden kunnen beïnvloeden. Het is interessant dat de meeste critici van het eerste onderzoek ook het tweede vervolgonderzoek van dezelfde auteurs prijzen, dat aantoonde dat de enige negatieve fysieke impact van cannabisgebruik het verhogen van de kans op het ontwikkelen van tandvleesaandoeningen is.
Toch verdienen sommige kritieken op de Dunedin-studie het om te worden genoemd:
Sociaaleconomische factoren
Dat is de verklaring die de Noorse econoom Ole Røgeberg voorstelt. De basis van zijn standpunt is het argument dat cannabisgebruik vaker voorkomt bij mensen met een lagere sociaaleconomische status. De aangetoonde, op korte termijn, IQ-stijging bij mensen die een hoger opleidingsniveau bereiken (wat minder gebruikelijk is bij mensen met een lagere status) creëert dan een valse indruk van IQ-daling bij cannabisgebruikers.
De bevindingen van de Dunedin-studie tonen echter aan dat het niveau van cannabisgebruik moeilijk kan worden voorspeld op basis van sociaaleconomische status (dit feit is ook door andere onderzoeken aangetoond). Cannabis is simpelweg populair in alle sociale lagen. Bovendien registreerde de Dunedin-studie geen lager IQ-niveau bij mensen met een lagere sociaaleconomische status.
Persoonlijkheidskenmerken zouden de IQ-dalingen kunnen verklaren
Michael Daly, doctor in de gedragswetenschappen, suggereert dat de IQ-daling zou kunnen worden verklaard door het verband tussen persoonlijkheidskenmerken en cannabisgebruik. Daly wijst op een niet-willekeurig verband tussen openheid voor nieuwe ervaringen en de neiging om cannabis te proberen, dat voortkomt uit de analyse van gegevens van een Brits onderzoek dat 6.401 deelnemers volgde.
Het is interessant dat bij mensen die openstaan voor nieuwe ervaringen en die ook cannabis hebben geprobeerd, een betere werking van het cognitieve systeem wordt aangetoond.
Het aantal deelnemers is onvoldoende
Een andere criticus is Dr. Carl Hart, die voornamelijk het volkomen onvoldoende aantal geanalyseerde zware gebruikers noemt, dat in de Dunedin-studie slechts 38 was.
Zowel de kritiek als de lof op deze studie, tot nu toe de meest betekenisvolle over de IQ-daling bij cannabisgebruikers, kan op verschillende manieren worden geïnterpreteerd. De waarheid is dat, als we de studie in detail bekijken, bepaalde tekortkomingen niet over het hoofd kunnen worden gezien.
Zo had de groep gebruikers bij wie bij een van de vijf evaluaties een cannabisgebruiksstoornis werd vastgesteld, de laagste IQ-waarde van allemaal. Daarentegen was bij degenen bij wie de stoornis twee keer werd vastgesteld, de gemiddelde IQ-waarde identiek aan die van incidentele gebruikers en van degenen bij wie geen stoornis werd vastgesteld (102.14). Hoe is dat mogelijk?
Cannabis, IQ en tweelingen
Zoals we al hebben genoemd, is het praktisch onmogelijk om alle mogelijke variabelen op te nemen. Eén manier om de meeste hiervan te elimineren is echter een onderzoek met tweelingen. Gelukkig hebben we zo'n onderzoek.
"Impact van cannabisgebruik op intelligentie tijdens de adolescentie: resultaten van een longitudinale tweelingstudie." vergelijkt de IQ-veranderingen tussen tweelingen die cannabis gebruiken of zich onthouden, over een periode van 10 jaar. Na het opnemen van de mogelijke variabelen concludeerden de wetenschappers dat cannabis geen effect heeft op de IQ-waarde bij tweelingen. Bovendien werd bij tweelingenparen waarvan de ene cannabis gebruikte en de andere niet, dezelfde IQ-daling aangetoond. Dit suggereert dat totaal verschillende factoren, zoals genetica, de gezinsomgeving, enz., verantwoordelijk zijn voor de IQ-daling.
Toch heeft zelfs deze studie, die de resultaten van de Dunedin-studie volledig weerlegt, haar beperkingen. Zo wordt er weinig aandacht besteed aan de frequentie van gebruik, wat een significante invloed kan hebben op de resulterende daling/stijging van het IQ. Een andere beperking is dat de studie gegevens vergelijkt van populaties uit verschillende gebieden (Minnesota en Los Angeles) en ook verschillende vragenlijsten gebruikt.
Eindbeoordeling
Het lijkt erop dat bij volwassenen cannabisgebruik het IQ niet beïnvloedt. Chronisch gebruik heeft echter een significante, zij het omkeerbare, negatieve impact op cognitieve functies. Wat adolescenten betreft, zijn er nog veel vragen over de mate waarin vroeg gebruik de ontwikkeling van cognitieve functies negatief beïnvloedt. Maar wat we zeker weten, is dat het zich ontwikkelende brein bijzonder kwetsbaar is.
Het is daarom mogelijk dat er aan beide kanten van de barricade van het debat enige waarheid zit. De ene is dat een te vroege start met intensief cannabisgebruik negatieve, mogelijk onomkeerbare gevolgen kan hebben. De andere is dat andere factoren ook achter de daling van de IQ-waarden kunnen zitten: als een kind zeer vroeg en vaak cannabis gebruikt, is het goed mogelijk dat er andere dingen in zijn leven gebeuren die zowel de ontwikkeling van de verslaving als het IQ-niveau kunnen beïnvloeden.
De resultaten van de Dunedin-studie en andere goed opgezette onderzoeken mogen echter niet over het hoofd worden gezien, ondanks mogelijke variabele factoren.
Het feit dat te vroeg en intensief cannabisgebruik onder jongeren een negatief effect zou kunnen hebben op hun ontwikkeling is belangrijk om altijd te vermelden, zelfs ondanks het feit dat het stigma rond medicinale cannabis langzaam maar zeker verdwijnt.
Auteur: Jeremy Kossen
Vertaling: Filip Maral
Bronnen: leafly.com
Afbeeldingen: wsj.net bigbudsmag static1