De werking van CBD op de hersenen

Cannapio zadenOns eigen merkBekijken ›Tip bij dit artikelSpecial Medic CBD - gefeminiseerde hennepzaden 3 st Cannapio€ 9,00Bekijken ›Tip bij dit artikelFutura 75 - technische hennep 50st Cannapio€ 2,40Bekijken ›

• CBD is een niet-psychoactief bestanddeel van cannabis
• Het werkt op een hele reeks receptorsystemen van het menselijk lichaam
• Momenteel lopen er tal van klinische experimenten, dierproeven en in-vitro-experimenten
• Wetenschappers vermoeden dat de complexe werking van CBD een gunstig effect heeft op aandoeningen zoals verslaving of angst

Cannabidiol (CBD) is een van de vele cannabinoïden die de cannabisplant aanmaakt. Wat het gehalte in de plant betreft, staat het direct op de tweede plaats na THC. Het belangrijkste kenmerk van deze zogenoemde fytocannabinoïden (fyto = overgenomen uit het Grieks, betekent plant) is hun vermogen om in wisselwerking te treden met het endocannabinoïde systeem van de mens. (Meer in het artikel "Inleiding tot het endocannabinoïde systeem")

Terwijl THC vooral bekend is om zijn psychoactieve en therapeutische effecten, valt CBD juist op omdat het ogenschijnlijk geen invloed heeft op de psyche (er wordt alleen gesproken over antidepressieve effecten), maar net als THC een hele reeks gezondheidsbevorderende effecten heeft. Dat maakt het een zeer interessant vooruitzicht in de ogen van artsen, wetenschappers en patiënten.

Beoordeling van het bewijs tot nu toe

De allerinteressantste eigenschap van CBD is het brede medische en therapeutische gebruik ervan. Toch moet men er rekening mee houden dat de afzonderlijke toepassingen van CBD bij specifieke stoornissen en ziekten in verschillende mate door studies en wetenschappelijk materiaal zijn onderbouwd. Sommige therapeutische effecten van CBD zijn al met klinische studies bevestigd, andere alleen met dierproeven, en weer andere zijn bijvoorbeeld alleen waargenomen in microscopische tests in vitro (zogenoemd in de reageerbuis). Bovendien heeft elk van deze studies zijn sterke en zwakke punten.

Klinisch onderzoek stelt ons vooral in staat de effecten en de doeltreffendheid van de behandeling van stoornissen en ziekten bij mensen waar te nemen, terwijl dierproeven en in-vitro-experimenten ons een gedetailleerder inzicht geven in de werking en de biologische mechanismen van CBD. Dierproeven leiden echter zelden tot klinische toepassingen; toch zijn hun resultaten zeer waardevolle stukjes biologische kennis over de werking van stoffen. Bovendien worden veel eerste baanbrekende ontdekkingen juist tijdens dierproeven gedaan.

Waarom is CBD therapeutisch zo werkzaam?

CBD is tot nu toe het meest bekend geworden door zijn verbluffende effecten bij therapieresistente vormen van epilepsie bij kinderen (meer bijv. in het artikel "Cannabis tegen epilepsie"). Momenteel loopt er een hele reeks klinische onderzoeken die zich juist bezighouden met de toepassing van CBD bij patiënten met epilepsie. Er is echter ook ander bewijs, vooral uit dierstudies en in-vitro-experimenten, ter bevestiging van de werkzaamheid van CBD tegen ontstekingen, zijn functie als analgeticum (tegen pijn), neuroprotectieve eigenschappen en ook zeer interessante therapeutische effecten bij motivatiestoornissen zoals depressie, angst en ook verslaving. (Meer in de artikelen "Depressie" en "Verslaving aan cannabis")

Wat is echter de biologische basis van al deze gunstige effecten van CBD? Een sleutelrol speelt de uitgesproken "promiscue" farmacologie van CBD – dus het vermogen om op een breed scala aan receptorgebieden te werken, zowel in de hersenen als in het lichaam.

Het receptorsysteem van de hersenen

Onze hersenen bevatten een enorm aantal sterk gespecialiseerde cellen, neuronen genoemd. Elk neuron is via structuren die we synapsen noemen verbonden met een hele reeks andere neuronen. Synapsen zijn de plaatsen waar afzonderlijke neuronen met elkaar communiceren – de "boodschappers" zijn hier stoffen die neurotransmitters heten. (Zie afbeelding hieronder)

De gevoeligheid van afzonderlijke neuronen voor bepaalde neurotransmitters wordt rechtstreeks bepaald door het aantal receptoren dat deze neurotransmitters kan opnemen en herkennen. Dit mechanisme kunnen we ons voorstellen als verschillende soorten stopcontacten en stekkers. Alle neuronen bevatten verschillende soorten receptoren en kunnen daarom op sommige neurotransmitters reageren en op andere niet.

Verder reageren de receptoren in de hersenen niet alleen op "eigen" neurotransmitters zoals serotonine en dopamine, maar ook op exogene stoffen zoals plantaardige cannabinoïden, bijvoorbeeld THC en CBD. Wanneer u medicinale cannabis rookt of eet, laat u stoffen die oorspronkelijk voor de plant bestemd zijn uw systeem binnen, waarna ze via het bloed tot in uw hersenen komen. Zodra deze stoffen de hersenen bereiken, beginnen ze de normale hersenfuncties rechtstreeks te beïnvloeden – maar alleen op plaatsen waar de juiste soorten receptoren voor hen "klaarstaan".

CBD beïnvloedt veel verschillende receptorsystemen van het lichaam

Hoewel CBD een cannabinoïde is, gaat het geen directe wisselwerking aan met de klassieke cannabinoïdereceptoren CB1 en CB2. In plaats daarvan beïnvloedt het eerder indirect hun signalering.

Dat verklaart deels waarom CBD-moleculen niet op dezelfde manier op de psyche werken als THC (meer in het artikel "Waarom werkt CBD niet psychoactief?"). Daartegenover staat dat CBD de aanmaak van lichaamseigen cannabinoïden kan verhogen, doordat het de productie remt van enzymen die onze endocannabinoïden afbreken.

Fascinerend aan CBD is ook dat het de activiteit beïnvloedt van receptoren die niets met cannabinoïden te maken hebben. Daartoe behoren bijvoorbeeld de opioïdreceptoren, bekend om hun rol bij de regulatie van pijn. Opioïdreceptoren zijn ook het directe doelwit van farmaceutische pijnstillers en van vaak misbruikte stoffen zoals morfine, heroïne of fentanyl. CBD gaat ook een directe wisselwerking aan met dopaminereceptoren, die een centrale rol spelen in ons uiteindelijke gedrag en onze motivatie.

Juist het vermogen van CBD om ook op dopaminereceptoren te werken, verklaart mogelijk waarom de toediening ervan verslavingsgevoelens, ontwenningsverschijnselen en in het algemeen de klachten bij het stoppen met een verslavende stof vermindert. Dit mechanisme is echter nog niet voldoende onderzocht en er zijn nog veel vraagtekens die op opheldering wachten.

Het therapeutische potentieel van CBD in verband met verslavingen betreft verder ook het zeer belangrijke serotoninesysteem. Resultaten van dierstudies laten zien dat CBD bepaalde serotoninereceptoren in de hersenen rechtstreeks activeert en dat ook deze interacties leiden tot een afname van gedrag dat met verslaving samenhangt. Deze invloed op het serotoninesysteem wordt bovendien in verband gebracht met een vermindering van angstgevoelens, wat zowel in klinische studies als in dierproeven is aangetoond.

CBD en het serotoninesysteem = een veelbelovende toekomst

Het vermogen van CBD om rechtstreeks op de serotonine-A1-receptoren te werken, wordt in verband gebracht met een opmerkelijk aantal mogelijke therapeutische toepassingen. Farmacoloog en hoogleraar aan de Universiteit van Aberdeen Roger Pertwee beschrijft de biologische werking van CBD als volgt:

"Het duidelijke vermogen van CBD om rechtstreeks op de serotonine-A1-receptoren te werken, brengt ons tot het vermoeden dat het lichamelijke aandoeningen kan verbeteren, zoals afhankelijkheid van opiaten, neuropathische pijn, depressie en angst, misselijkheid en braken (bijvoorbeeld door chemotherapie) of zelfs schizofrenie," legt Roger uit. "De volgende belangrijke stap is nu na te gaan in hoeverre de resultaten en de werking van CBD bij mensen overeenkomen met de resultaten van de reeds uitgevoerde dierproeven."

Omdat het merendeel van de resultaten voorlopig alleen uit dierstudies komt, moeten we voor zekerheid wachten op verdere resultaten, dit keer uit klinische tests.

CBD: psychiatrisch hulpmiddel of complexe farmacologie?

Een grondig begrip van de stof CBD blijft zeer lastig, vooral door de werking ervan op een hele reeks verschillende receptorgebieden. Juist deze complexiteit speelt echter mogelijk een sleutelrol in de therapeutische doeltreffendheid. Motivatiestoornissen zoals verslaving of angst zijn nog grotendeels onbegrepen verschijnselen, die hun oorsprong hebben in meer dan één receptorsysteem. De complexe werking van CBD is dus mogelijk precies de juiste manier om eveneens complexe stoornissen aan te pakken.

Momenteel loopt er een hele reeks onderzoeken naar de toepassing van CBD bij verschillende stoornissen en ziekten. We kunnen dus alleen maar uitkijken naar de volgende ontcijferde stukjes van deze complexe biologische puzzel.

Auteur: Nick Jikomes

Vertaling: Filip Maral

Bron: leafly.com alchimiaweb researchgate rcpsych.org researchgate.net